Capsella bursa-pastoris L. - tasznik pospolity
Cruciferae - Krzyżowe

When all thoughts
Are exhausted
I slip into the woods
And gather
A pile of shepherd's purse.

Like the little stream
Making its way
Through the mossy crevices
I, too, quietly
Turn clear and transparent.

Ryokan, translated by John Stevens 

Wygląd, występowanie i cechy charakterystyczne

Roślina roczna lub dwuletnia, samopylna, o rozgałęzionej, bruzdowanej łodydze. Osiąga wysokość 20-40 cm. Liście dolne są zebrane w różyczkę, łodygowe - siedzące, lancetowate, zatokowo ząbkowane, pierzastodzielne lub niekiedy całobrzegie o strzałkowatej nasadzie. Drobne, białe lub bardzo rzadko bladoróżowe kwiaty są zebrane w grona. Owocem tasznika jest charakrerystyczna sercowatotrójkątna łuszczynka. Kwitnie od marca do października, czasem (w łagodne zimy) przez cały rok. Zdarza się, że przezimowuje w postaci różyczki liści. Jest gatunkiem bardzo pospolitym, nie ma szczególnych wymagań glebowych, występuje praktycznie wszędzie, szczególnym upodobaniem darząc przydroża, przychacia, śmietniki, gleby piaszczyste, krzemionkowe i gliniaste. Nasiona tasznika bardzo długo nie tracą zdolności do kiełkowania.

Roślina jest niekiedy atakowana przez grzyb należący do rodziny wroślikowatych (Peronosporanaceae), powodujący zniekształcenia łodyg i pokrywający je białymi powłokami grzybni i zarodników.

Surowiec, skład chemiczny i działanie

Surowcem zielarskim sa tylko czyste, zdrowe, kwitnące łodygi, które należy suszyć szybko, w warunkach naturalnych. Zawierają aminy biogenne (tyraminę, histaminę, betainę, cholinę, acetylocholinę itp.), flawonoidy, kwas fumarowy, saponiny trójterpenowe, glikozyd siarkocyjanowy. Działa przeciwkrwotocznie,  słabo moczopędnie, rozkurczowo na mięśnie gładkie macicy. Lekko obniża ciśnienie krwi i zwiększa jej krzepliwość. W większych dawkach może mieć działanie toksyczne.

Potwierdzone farmakologicznie i klinicznie działanie przeciwkrwotoczne jest jednak uzależnione od obecności amin pochodzenia białkowego, które rozkładają się w wyciągu po jego przechowywaniu przez trzy miesiące.

Zastosowanie lecznicze i dawkowanie

Zwykle przygotowuje się napar z ziela tasznika (trzy łyżeczki ziół na szklankę wody), który należy pić dwa do trzech razy dziennie (po 1/3-1/2 szklanki), przy zbyt obfitych miesiączkach, krwawieniach z macicy, niewielkich krwotokach z dróg pokarmowych i nawykowych krwawieniach z nosa.

Odwar z czubatej łyżki suszu na szklankę wrzątku, z dodatkiem soku berberysowego, porzeczkowego, agrestowego lub cytryny stanowi jednorazową dawke uderzeniową w przypadku krwotoku macicznego. Przy krwiomoczu (krwotokach nerkowych i pęcherzowych) można polecić mieszankę tasznika z rdestem ostrogorzkim i korzeniem ślazu.

W zbyt obfitych krwawieniach miesiączkowych można zastosować mieszankę tasznika i rdestu ostrogorzkiego - cztery łyżki ziela tasznika i sześć łyżek rdestu ostrogorzkiego należy zalać na noc litrem przegotowanej wody i pić co 2 godziny po pół szklanki.

Przy krwawiączce (hemofilii) można wspomagająco stosować nastój z dwóch łyżek tasznikowego suszu zalanych szklanką zimnej, przegotowanej wody (należy nastawić go na noc), dwie łyżki zaparzyć szklanką wrzątku i dwie łyżki zagotować w 1/4 litra wody. Uzyskane płyny należy zlać razem i pić po pół szklanki co dwie godziny, w razie skaleczenia robić opatrunki z tego samego płynu. Można również stosować odwar z mieszanki ziela tasznika, skrzypu, rdestu ostrogorzkiego i kłącza pięciornika (w równych ilościach) i pić go dwa lub trzy razy dziennie przed posiłkiem.

Zastosowanie magiczne

Tasznik jest rośliną wiązaną z Saturnem i uwrażliwiającą na jego wpływ. Poza tym nie ma szczególnego znaczenia magicznego.